Klasztor

Historia klasztoru Najśœwiętszej Maryi Panny Anielskiej Oprócz kośœcioła œśw. Wawrzyńca w Gołańczy znajduje się zabytkowy klasztor, zbudowany w 1652 r. na polecenie miejscowego dziedzica i starosty nakielskiego Albrechta Smoguleckiego. Kompleks w latach 1695–1700 był gruntownie przebudowany w stylu barokowym i rozbudowany – dołączono kaplice oraz wieżę. Całośœć została wówczas oddana pod opiekę bernardynom, których również sprowadził ówczesny dziedzic. Wprowadzenie współbraci do klasztoru miało miejsce w trakcie uroczystej procesji z kościoła parafialnego 5 maja 1701 r. Zakonnicy od początku zabrali się do wytężonej pracy, podejmując we własnym zakresie dzieło rozbudowy. W roku 1706 cały konwent połączony korytarzem ze œświątynią stał już w stanie surowym, a klasztor zamieszkiwało od 12 do 14 zakonników. Nakładem kolejnych właścicieli klasztor doczekał się w latach 30. kolejnej rozbudowy. Wówczas powstały wieże nakryte miedzianą blachą, a także wykończono wewnętrzny wystrój. W latach 40. kolejna dziedziczka Gołańczy – Marianna Malechowska ufundowała przyległą do œświątyni kaplicę, pośœwięconą Chrystusowi Cierpiącemu, nazywaną również kaplicą Dobrej ŒŚmierci. Ciekawostką jest to, że dzięki przeprowadzonym zmianom pod kątem architektonicznym klasztor uzyskał w rzucie poziomym kształt krzyża. Do dzisiaj pozostał niezmieniony. We wnętrzu można zauważyć formy Ÿpóźnobarokowe. Z tamtego okresu pozostały ołtarz główny oraz ambona. W murze okalającym cmentarz przyklasztorny w XVIII w. ustawiono póŸźnobarokową arkadową bramę. W klasztornej œświątyni obchodzono uroczyœcie znany w całej okolicy odpust w dniu Matki Bożej Anielskiej, zwany Portiuncula. W podziemiach składano zwłoki zakonników, ciała właśœcicieli dóbr gołanieckich, m.in. zmarłych z rodziny Drwęskich. W 1775 r. spoczęły tu doczesne szczątki Kunegundy Wybickiej z Drwęskich, żony Józefa Wybickiego – autora słów hymnu narodowego. Niestety w wyniku eksterminacyjnej polityki władz pruskich wobec klasztorów w styczniu 1827 r. doszło do likwidacji konwentu. W 1830 r., pomimo protestów miejscowych parafian, rozporządzeniem pruskiego króla klasztor przeznaczono na zbór ewangelicki. Tak było przez kolejnych 115 lat. Dopiero po II wojnie śœwiatowej klasztor oddano pod zarząd i użytkowanie parafii œw. Wawrzyńca w Gołańczy. Nad parafią i jej rozwojem duchowym od 1406 do 2013 r. czuwało 34 duszpasterzy. Pierwszym z nich był kapłan o imieniu Maciej. Warto napisać o trudnych momentach posługi. Chociażby w 1656 r. w czasie obrony zamku przed Szwedami zginął proboszcz ks. Jan Stolnicki wraz z dwoma innymi duchownymi. Z kolei inni duszpasterze w okresie zaborów – ks. Stanisław Ryński, ks. Władysław Leœśnik, ks. Maksymilian Szukała – angażowali się bardzo aktywnie w działalnośœć organizacji i stowarzyszeń na rzecz utrzymania polskośœci. Do dzisiaj wspólnocie patronuje œśw. Wawrzyniec, patron ubogich, który zmarł męczeńską śœmiercią w 258 r.